Overheidsbeleid frustreert energietransitie

Screen Shot 2016-04-14 at 13.07.39In het Financieel Dagblad (FD) van 14 april 2016 staat een artikel over verliesgevende windmolens als gevolg van dalende elektriciteitsprijzen. Dit is vervelend voor iedereen die met mij eens is dat de transitie naar groene energie belangrijk is voor onze toekomst.

Waarom zijn windmolens belangrijk voor de energietransitie van Nederland?
Sommigen vinden de energietransitie belangrijk, maar vinden windmolens lelijk of geloven in andere vormen van groene energie, kernenergie of duurzame vormen van fossiele energie (CO2-opslag, etc.). Weten zij echter ook dat windmolens in Nederland veel meer energie opleveren dan zonneparken? Eén moderne windmolen levert bijvoorbeeld energie voor 2.000 huishoudens, terwijl het grootste zonnepark van Nederland, dat bestaat uit 23.000 zonnepanelen en 12 voetbalvelden meet, ‘slechts’ energie levert voor 1.500 huishoudens. Beseffen zij dat duurzaamheidsprojecten van fossiele partijen als Shell alleen mogelijk zijn met overheidssubsidies of anders falen; kortom dat de transitie naar duurzame energie overal geld kost?

De oplossing ligt in de handen van de overheid
De oplossing voor verliesgevende windmolens is een hogere vergoeding voor de opgewekte elektriciteit. Dat lijkt ingewikkeld, maar wie de prijsstelling van elektriciteit kent, weet dat de overheid deze oplossing op korte termijn kan faciliteren.

De prijs van elektriciteit is als volgt opgebouwd:

  1. De levering van energie, de kosten voor het gebruik van energie (per 2016 ongeveer 42% van de totaalprijs)
  2. Netbeheerkosten, de kosten voor het leveren van de energie (per 2016 ongeveer 16% van de totaalprijs)
  3. Belastingen, de kosten die de overheid in rekening brengt voor het gebruik van energie (per 2016 ongeveer 42% van de totaalprijs)

De overheidsinvloed op de prijs is derhalve gelijk aan liefst 42% van onze elektriciteitsrekening. De belastingen bestaan uit drie componenten:

  1. Energiebelasting
    Deze belasting heft de overheid gebaseerd op de veronderstelling dat energieverbruik het milieu belast. Tegelijkertijd wil de overheid onze energierekening betaalbaar houden en geeft zij alle Nederlandse huishoudens een heffingskorting op deze belasting van bijna € 400,- per jaar. De tegenstrijdige effecten van de energiebelasting en heffingskorting zijn evident.
  2. Opslag Duurzame Energie
    Deze belasting heft de overheid om investeringen in duurzame energie te stimuleren.
  3. BTW
    Anno 2016 betalen we 21% btw over de levering, transport, de huur van een meter en de energiebelasting.

Wat kan de overheid verbeteren?
Nu de kosten van de elektriciteitsprijs inzichtelijk zijn en de hand van de overheid zichtbaar, dienen er zich diverse mogelijkheden aan hoe de overheid de transitie naar groene energie kan stimuleren:

  1. Herziening Energiebelasting
    De Energiebelasting is volgens haar eigen uitgangspunten slechts legitiem voor zover het gebruik van elektriciteit het milieu belast. Omdat aantoonbaar is dat bij gebruik van groene energie er geen of nauwelijks milieuschade is, verdient het gebruik van groene energie positief beloond te worden middels het niet of tegen een lager tarief heffen van de Energiebelasting. De huidige Energiebelasting voorziet niet in deze mogelijkheden en daarom gaat er ook geen stimulerende werking van uit.
  2. Herziening Opslag Duurzame Energie
    De legitimiteit van de Opslag Duurzame Energie verdwijnt zodra afnemers reeds 100% groene energie afnemen en niet verder gestimuleerd kunnen worden om te investeren in duurzame energie. Opslag Duurzame Energie is feitelijk een straf die ook bij goed gedrag uitgedeeld wordt.
  3. Aanpassen BTW-tarief
    De maatschappelijke kosten van groene energie zijn aangetoond lager dan die van fossiele energie. Dit rechtvaardigt een lager BTW-tarief.
  4. Energiesubsidies aan de productiekant afschaffen
    Wanneer de overheid gebruik maakt van de mogelijkheden die hierboven geschetst zijn, kan zij energiesubsidies aan de productiekant grotendeels afschaffen. Het gevolg zal niet eerder een afname, maar een toename van investeringen betekenen omdat het opwekken van groene stroom tegen marktconforme prijzen kan plaatsvinden zonder dat de prijs van de afnemer hoger wordt. Op dit moment zijn vrijwel alle groene energie-investeringen afhankelijk van overheidsinstrumenten als SDE+ en de postcoderups. Veel ondernemers zijn onbekend met deze instrumenten of zien af van deze mogelijkheden vanwege de complexiteit, tijdsinvestering en plankosten. Als groene energie winstgevend wordt, stappen ondernemers sneller in en wordt de transitie naar duurzame energie versneld.

Het is aan de overheid.